حكيم ابو القاسم فردوسى ، را در چند شماره نوشت و بعد از آن اين شيوه در نشريه‌هاى ديگر ايران رواج يافت . جا دارد چاپ و نشر اين روزنامه را كه اينك نزديك به 125 سال از انتشار اولين شماره آن مىگذرد گام مثبت و مهمى دربارهء شناخت ادبيات ايران به شمار آوريم . چرا كه پس از اينكه اولين شمارهء اين روزنامه در آن روزگار در تفليس به دست ميرزا فتحعلى آخوندزاده رسيد ، آخوندزاده براى اولين‌بار انتقاد تند و كوبنده‌اى از نويسندهء روزنامه و مطالب آن نوشت و براى وزير علوم ايران اعتضاد السلطنه از تفليس به ايران ارسال داشت . متن اين انتقاد يا « كريتكا » كه جزو آثار آخوندزاده به چاپ رسيده « 39 » ، اينك نسخهء اصلى آن در كتابخانهء دانشكدهء معقول و منقول قديم ( كتابخانهء مدرسهء شهيد مطهرى فعلى ) موجود است . چون فعلا به متن اصلى اين انتقاد دسترسى نداريم . لازم ديديم آنچه را كه ضياء الدين حدائق ابن يوسف شيرازى دربارهء اين « كريتكا » در كتاب خود آورده و براى بهتر شناختن اين روزنامه مؤثر است در زير بياوريم . ضياء الدين حدائق دربارهء اين انتقاد نوشته است : اين مراسله چنان كه در ابتداى آن نگارندهء آن تصريح نموده به نويسندهء روزنامه ملت نوشته از مطالعهء آن معلوم مىشود كه موجب نگارش آخوندزاده اعتراضى بوده كه فيشر معلم اول السنهء شرقيه در غرمانيا ( ظاهرا معرب جرمانيا است كه مملكت جرمن يا آلمان باشد ) بر يكى از ابيات قصيدهء سروش شمس الشعرا داشته كه در شمارهء اول اين روزنامه درج شده و آن اين است : مطاوعان وى و پيروان عترت وى * به معنى آدميانند و ديگران حشرات و گفته است چرا سروش ما را حشرات دانسته و اين اعتراض ذيل را بر روزنامه و نويسندهء آن نموده است : اولا : چرا در ابتداء اين روزنامه كه ملى است عكس مسجد گذارده شده در صورتى كه مسجد شعار همهء اهل اسلام است و بايستى شعار مليت ايرانى يا نقوش

--> ( 39 ) - متن اين انتقاد به عنوان « قريتكا » در مجموعهء مقالات ميرزا فتحعلى آخوندزاده ص 70 - 43 به گردآورى باقر مؤمنى آمده انتشارات آوا اين مجموعه را در سال 1351 منتشر كرده است .